Daktilo 1984Daktilo 1984
    • Hakkımızda
    • İletişim
    • E-Bültene Abone Ol
    Facebook Twitter Instagram Telegram
    Twitter Facebook YouTube Instagram WhatsApp
    Daktilo 1984Daktilo 1984
    Destek Ol Abone Ol
    • İZLE
      • Çavuşesku’nun Termometresi
      • Varsayılan Ekonomi
      • 2’li Görüş
      • İki Savaş Bir Yazar
      • Yakın Tarih
      • Mayhoş Muhabbetler
      • Tümünü Gör
    • OKU
      • Yazılar
      • Röportajlar
      • Çeviriler
      • Asterisk2050
      • Yazarlar
    • DİNLE
      • Çerçeve
      • Zedcast
      • Tuhaf Zamanların İzinde
      • SenSensizsin
      • Tümünü Gör
    • D84 FYI
      • Hariçten Gazel
      • Avrupa Gündemi
      • ABD Gündemi
      • Altüst
    • D84 INTELLIGENCE
      • Kitap Yorum
      • Göç Sorunu
      • Başkanlık Sistemi Projesi
      • Devlet Kapasitesi Liberteryenizmi
      • Herkes için Siyaset Bilimi
      • Yapay Zeka
    Daktilo 1984Daktilo 1984
    Anasayfa » Osmanlı’dan Türkiye’ye Muasır Medeniyetler Seviyesine Çık(ama)ma Hikayemiz II: İkinci Endüstri Devrimi ve Sonrası
    Yazılar

    Osmanlı’dan Türkiye’ye Muasır Medeniyetler Seviyesine Çık(ama)ma Hikayemiz II: İkinci Endüstri Devrimi ve Sonrası

    Emrah Gülsunar14 Haziran 201910 dk Okuma Süresi
    Paylaş
    Twitter Facebook LinkedIn Email WhatsApp

    [voiserPlayer]

    Bir önceki yazımda 1500’lü yıllardan başlayarak Batı Avrupa’nın yavaş yavaş diğer medeniyetlerle iktisadi (ve dolayısıyla siyasal ve kültürel) gelişmişlik açısından farkı açmaya başladığını, özellikle 18. yüzyılın sonundaki Endüstri Devrimi sonrasında bu farkın ciddi bir üstünlüğe dönüştüğünü ve Batılı devletler ile Batılı olmayanlar arasında “büyük yarılma” adı verilen bir gelişmişlik farkı ortaya çıktığını belirtmiştik. Osmanlı’nın bu farkı askeri ve idari alanlarda kapatmaya çalıştığını ancak iktisadi alandaki gerilikten ötürü bunu başaramadığını yazmıştık. Nitekim II. Endüstri Devrimi’nden sonra, sahneye Britanya ve Fransa’ya ek olarak ABD ve Almanya gibi aktörler çıkmış olmasına rağmen, yarı ekonomik sömürge konumundaki Osmanlı’nın 1880’lerden itibaren bu gelişmelere de ayak uyduramadığını belirtmiştik. Bu yazıda ise, tam bir başarı elde edememiş olmakla birlikte, bu bağımlılık ve geri kalmışlık zincirini kırmak adına ilk kez ciddi adımlar atan İttihatçıları ve Kemalistleri irdeleyeceğiz ve Türkiye’nin 1908’den 1950’ye kadarki dönemine iktisadi kalkınma perspektifinden göz atacağız.

    Açık Ekonomi ve Bağımlılık’tan “Milli İktisat”a

    1908 Devrimi’yle başlayan süreçte, ekonomi bakanı olarak atanan ve bir İttihatçı olan Cavit Bey, ilk etapta liberal iktisadi politikalar izledi. Bunlar 19. yüzyıl boyunca izlenen politikaların daha sofistike hale getirilmiş bir devamıydı. Mali disiplin sağlanarak, ticaret ve yabancı yatırım teşvik edilerek ekonomik büyüme sağlanmaya çalışılıyordu. Bu şekilde, büyük güçlerin iyi niyetine de güvenilerek devletin kolay borçlanması garanti edilmeye çalışılıyordu. Bu politikalar biraz naif olmakla birlikte, iktisadi kalkınma için o dönemin koşullarında başka seçenek de çok mümkün değil gibiydi. Nitekim bu politikalarla devletin uluslararası piyasalardan borç bulması öyle düşünüldüğü gibi kolay hale gelmediği gibi, istenilen yabancı yatırım düzeyi de yakalanamadı. Ancak en önemlisi, iyi niyet göstergeleri ile büyük güçlerin Osmanlı topraklarındaki ekonomik imtiyazlarını en azından hafifleteceğine olan inanç bu devletlerin kesin olumsuz tavrı sonucu suya düştü. Tüm bu süreç, siyasi gelişmelerle ve ideolojik kertede yükselen milliyetçilikle birleşince, yeni, daha korumacı ve milliyetçi bir iktisat politikasının 1913’ten itibaren uygulanmasının koşullarını hazırladı.

    19. yüzyıl boyunca Osmanlı’yı iktisaden geri bırakan unsurlardan en önemlilerinden bir tanesi Batılı güçlerle girilen bağımlılık ilişkileriydi. Elbette, bu bağımlılık ilişkileri ortadan kalksa dahi Osmanlı ekonomisinin kendi iç dinamikleriyle gelişebileceğinin bir garantisi yoktu. Ancak öyle bile olsa, bağımlılık ilişkileri, örneğin Batılı devletlere tanınan ticari imtiyazlar, yerli üretimin gelişmesini daha en baştan engelliyordu. 1913’ten itibaren bu kısır döngü daha net görülmeye başlandı. Yapılması gereken liberal/açık bir ekonomi politikasından daha milliyetçi/korumacı bir ekonomi politikasına geçiş yapmaktı. ABD ya da Almanya gibi iktisaden görece sonradan kalkınan ve halihazırda kalkınmış ülkeleri yakalayıp geçen tüm ülkeler, bunu önce gelişmekte olan endüstrilerini bir derece uluslararası rekabetten koruyup, belirli bir olgunluğa eriştikten sonra rekabete açarak başarmışlardı. Liberal/açık ekonomi politikası, ülke ekonomisinin ilk etapta bir süre gelişmesine sebep oluyordu ancak bir süre sonra bağımlılık ilişkileri sizi yerinizde saymaya zorluyordu.

    Bunun değişmesi gerektiği 1910’lu yılların başında görülüyordu ancak verili uluslararası güç dengeleri içerisinde bu durumu derhal değiştirebilmek mümkün değildi. Çünkü uluslararası düzen içerisinde ekonomik imtiyazların ilgasına yönelik her hamle büyük güçlerin güçlü tepkisiyle karşılaşıyordu. 19. yüzyıl boyunca ve 20. yüzyıl başında bu konuda bazı girişimler olmuş ancak bunlar hep sanayileşmiş ülkeler tarafından büyük tepkilerle karşılanmıştı. Ne var ki beklenen fırsat Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla geldi. Almanya’yla yakınlaşan Osmanlı, Britanya ve Fransa’yla imzalanan kapitülasyon anlaşmalarını tek taraflı feshetti. Almanya’ya halen birçok imtiyaz sağlanmıştı ancak bunlar Britanya ve Fransa’ya sağlanan ayrıcalıklara nazaran gene de daha geniş bir ekonomik manevra alanı sağlıyordu Osmanlı yöneticilerine. Savaş sürecinde, milli iktisat doktrini çerçevesinde, üç ana noktaya yoğunlaşıldı: yerli üretimin ve malların teşviki, sermaye sahibi sınıfın (burjuvazinin) etnik niteliğinin değiştirilmesi (sermayenin Rum ve Ermenilerden zorla alınarak Müslümanlara/Türklere transfer edilmesi), savaş koşulları ve devlet desteği sağlanarak yerli Müslüman-Türk kapitalist sınıfın sermaye birikimini artırmak.

    Almanya ve Japonya Örnekleri

    Bu dönemde Almaya ile girilen yakınlaşmanın da bir sonucu olarak bu yeni uygulanan “Milli İktisat” doktrini genel olarak Almanya’nın 19. yüzyılın ikinci yarısında uyguladığı korumacı politikaları örnek alıyordu. Bu yanlış bir politika sayılmazdı çünkü Almanya gerçekten de bu dönemde korumacı, liberal ve hatta sosyal(ist) politikaların iyi bir dengesini kurarak kalkınmayı başarmış ve Birinci Endüstri Devrimi’nin önemli güçleri olan Britanya ve Fransa’yı yakalamış ve hatta geçmişti. Özellikle yeni ortaya çıkan elektrik, makine, kimya ve çelik endüstrilerinde dünyanın önde gelen ülkesi haline gelmişti. Siemens ve Bosch gibi elektrik ve ilişkili teknoloji üreten şirketler ile Knupp gibi çelik ve silah üzerine uzmanlaşan önemli şirketler hep bu dönemde ortaya çıktılar.

    Bu dönemde İttihatçılara ilham oluşturan diğer bir ülke Japonya idi. Japonya’nın önemi, Batılı bir ülke olmamasına rağmen iktisadi kalkınmayı büyük oranda başarabilmiş tek ülke olmasından geliyordu. Japonya’da, 1868 Meiji Restorasyonu adı verilen bir süreç sonrası devlet ve toplumda hızlı bir modernleşme/Batılılaşma süreci başlatılmış ancak bu modernleşme süreci Osmanlı’daki benzerinin ötesine taşınarak, özellikle pamuklu dokuma endüstrisinde, yerli endüstrileşme hamleleri de başarılı olmuştu. Osmanlı’da ise 19. yüzyıldaki modernleşme hamleleri iktisadi alana taşınamamış, bu da siyasi, kültürel tüm alanlarda “gerilik” girdabından çıkamamayı beraberinde getirmişti. Batılı bir ülke olmayan Japonya’nın ise 19. yüzyıl boyunca Osmanlı’nın başındaki en büyük “bela” olan (büyük oranda) Batılı Rusya’yı 1905 yılında ağır bir yenilgiye uğratması, Osmanlı elitlerinde büyük bir ses getirmişti. Dönemin İttihatçılarının kafasındaki düşünce, neden aynı kalkınma ve gelişme Osmanlı İmparatorluğu’nda da başarılamasındı.

    Bununla birlikte, Osmanlı’nın Japonya’dan ilk etapta akla gelen iki önemli farkı vardı: İlki Japonya’nın görece izole coğrafi konumuyla Batılı güçlerin saldırılarına korunaklı olmasıdır. Halbuki, bu durum Avrupa’nın hemen kıyısında yer alan ve bu yüzden her an tehdit altındaki Osmanlı için geçerli değildi.  İkincisi ise Japonya’nın nüfusunun Osmanlı’ya kıyasla çok daha homojen bir niteliğinin olmasıdır. Japonya, 1868 Meiji Restorasyonu süreci ile modern merkezi devlet modeline geçtiğini belirtmiştik. Aynısını III. Selim’den Tanzimat’a uzanan süreçte ayanlara karşı Osmanlı da yapmayı başarmış, modern merkezi devlet otoritesini güçlendirmişti. Ancak Osmanlı aynı zamanda birçok farklı etnisitenin beraber var olduğu çok milletli bir imparatorluktu. Bu durum hem büyük meseleler karşısında kolay organize olmayı engelliyor (çünkü farklı milletler arasındaki çıkar çatışmaları daha bariz oluyor) hem de İmparatorluk’un enerjisini ve kaynaklarını sürekli ayrılıkçı isyanları bastırmak için seferber etmesi gerekiyordu. Bu ve benzeri sebeplerden ötürü belki Türkiye hiçbir zaman bir Japonya’ya dönüşemeyecekti ancak Milli İktisat modeli ile aşağı yukarı amaçlanan bu idi.

    Savaş(lar) Sonrasında Milli İktisat’a Devam

    Türkiye’nin 20. yüzyıl başında  iktisadi kalkınma ve Batılı ülkeleri yakalama konusunda yanlış politikaların da tetiklediği en önemli şanssızlığı uzun yıllar süren savaşlardı. Zaten iktisaden geri kalmış bir ülke, bir de kıt kaynaklarını savaşlar için seferber etmeye kalkınca, kalkınma mümkün olamıyor, Türkiye Japonya haline gelemiyordu. Nitekim 1911’de başlayan Trablusgrap Savaşı’nı, Balkan Savaşları, Birinci Dünya Savaşı ve sonrasında Kurtuluş Savaşı izledi. Bu kadar çok ve uzun yıllar süren savaş, Türkiye gibi görece geri kalmış bir ülke için ağır bir yüktü. Kurtuluş Savaşı nihayet sonlandığında Türkiye demografik ve iktisaden çok kötü bir durumdaydı. Özellikle köprüler, demiryolları ve diğer alt-yapı harap bir durumdaydı. Ayrıca Rumlar ve Ermeniler, mübadele, zorla tehcir ve katliam gibi yollarla Anadolu’dan neredeyse tamamen çıkartıldığı için ülke artık bu kesimin sahibi olduğu beşeri sermayeden yoksundu. Bu durum özellikle, şirketlerin yönetiminde, pratik düzeyde işlerin nasıl yürütüleceği gibi meselelerde (“know-how”), Rum ve Ermenilerin sahip olduğu iş ağına (“network”) yeni Türk sermaye sınıfının sahip olmamasında ve elektrikçi, kuyumcu, teknisyen gibi kalifiye eleman açığında gözlemlenebiliyordu. Son olarak bir de Osmanlı’nın yıkılmasıyla beraber onun sahip olduğu borç yükünün önemli bir kısmı yeni Türkiye tarafından ödenmesi gerekiyordu ve bu da devlet maliyesi için bir yüktü.

    Kurtuluş Savaşı sürecinde ve sonrasında iktidarı ele geçiren Kemalistler de, iktisadi konularda İttihatçılarla aşağı yukarı benzer düşüncelere sahiptiler. Kurtuluş Savaşı’yla kazanılan siyasal bağımsızlığın ekonomik bağımsızlıkla pekiştirilmesinin şart olduğunun farkındalardı. Bunun için daha savaş biter bitmez, Lozan Antlaşması henüz imzalanmadan önce, toplanan ulusal düzeydeki İzmir İktisat Kongresi önemlidir. Bu kongrede belirlenen ekonomi ilkeler, iktisadi bağımsızlığa ve kalkınmaya öncelik veren devlet öncülüğünde liberal-korporatist bir modele dayanıyordu. Bu doğrultuda, 1920’lerde genel olarak liberal politikalar tercih edildi. Bu biraz da Lozan’da imzalanan gümrük vergilerine dair maddenin kaçınılmaz sonucuydu zira bu maddeye göre Türkiye gümrük vergilerini belirli bir seviyenin üzerine çıkaramıyordu. Bununla birlikte, 1920’ler boyunca, yerli sanayici teşvik edilmeye devam edildi, o dönemde kalkınmanın temeli olan demiryolu ağı millileştirildi, sermayenin ve kalifiye çalışanların Türkleştirilmesi siyasetine devam ettirildi, finansal sistem yerlileştirildi vs. 1930’lardan sonra ise, uluslararası Büyük Buhran’ın ekonomi üzerindeki tahripkar etkisiyle de ilişkili olarak, daha katı devletçi politikalara geçildi. Burada özellikle Sovyet tipi bir kalkınma modeli örnek alındı. Tekstil, demir, çelik, kağıt, çimento, cam ve kimyasal gibi hafif sanayi ile birlikte ağır sanayi dallarına da ağırlık verildi. Bu alanlarda birçok fabrika açıldı.

    Bu dönemde temel iktisadi tartışmalardan birisi iktisaden devletin ne kadar rol oynaması gerektiği idi. Kimse devletin ekonomide rol oynaması gerektiğini reddetmiyordu ancak İsmet İnönü’nün başını çektiği bir grup katı devletçiliği savunurken, Celal Bayar’ın temsil ettiği grup devletin altyapı yatırımlarının ötesine çok geçmediği daha müteşebbis sınıfı odaklı bir modelden yanaydı. Özellikle Kadro dergisi etrafında kümelenen bir grup entelektüel ise Sovyetler’den ilham alarak katı devletçi ve kalkınmacı bir modeli cansiperane savunuyordu. Ancak bu grubun tavsiyeleri Kemalist karar alıcılarca aşırı bulundu ve çoğu zaman benimsenmedi. Mustafa Kemal bu İnönü’nün “devletçi” ve Bayar’ın “özel sektörcü” grupları arasında hassas bir denge kurmaya çalıştı.

    Yeni Dünya Düzeni ve Yeni Modeller

    İkinci Dünya Savaşı gelip kapıya dayandığında, önceki savaşların yarattığı yıkımdan büyük dersler çıkaran Türkiye, bu defa, çok doğru bir tercihle, savaşın dışında kalabilmek için gereken her şeyi yaptı. Ancak gene de gayrı-resmi seferberlik hali ülkenin ekonomisine büyük bir darbe vurdu. Savaştan sonra ekonomi normal haline adım adım dönmeye başladı ancak savaş sonrasında oluşan yeni dünya düzeninde artık yeni ekonomik müttefik Sovyetler’den çok ABD idi. Önce devlet güdümlü ağır sanayiye dayalı bir kalkınma modeli benimsense de sonradan ABD’nin önerileriyle tarıma ve tarımsal hafif sanayiye dayalı bir kalkınma modeline kesin olarak geçiş yapıldı. Özellikle 1947 yılında yapılan plan, sonradan bazı değişikliklerle Demokrat Parti döneminde de devam ettirildi. Bu plan, özellikle tarımsal üretimin modernizasyonunda önemli rol oynadı.

    Çıkarılacak Bazı Dersler

    Tüm bu 20. yüzyılın ilk yarısını kapsayan sınırlı kalkınma sürecinde, 19. yüzyıldaki “büyük güçlere ekonomik imtiyazlar verelim, onlardan toplayabildiğimiz vergi ve dış borç ile devleti modernleştirelim” şeklinde özetlenebilecek bir modelden “kendi yerli sanayimizi kuralım, kendimiz üretelim” modeline geçişte özellikle ulusal güvenliğin nasıl bir rol oynadığı önemlidir. Bakıldığında Osmanlı İmparatorluğu, Birinci Dünya Savaşı öncesinde öylesine aciz ve güçsüz bir ülkedir ki, kutuplaşan Avrupa siyasetinde kendisine bir yer bulamazsa parçalanacağı endişeşesini taşımaktadır. Öz kaynaklarıyla kendisini koruyabilmesi mümkün değildir zira güçlü bir orduyu besleyebilecek ve donatabilecek ekonomik gücü yoktur. Aynı durum İkinci Dünya Savaşı’nda da yaşanmış, yükselen Sovyet tehdidine karşı Türkiye çeşitli ittifaklara dahil olmuş ya da olmak mecburiyetinde kalmıştır. Buradan çıkarılacak ders, ekonomik geriliğin aynı zamanda çok ciddi bir milli güvenlik tehdidi olduğu ve hem İttihatçıları hem de Kemalistleri Milli İktisat politikası uygulamaya iten nedenlerin belki de en önemlisi bu “kolonileşme tehdidi” olduğudur.

    Bu noktada İttihatçıların ve Kemalistlerin iktisadi kalkınma yönünden eleştirilebilecek bir yönleri, kültürel konulara bazen gereğinde fazla yatırım yapmaları olabilir. Elbette, İttihatçı ve Kemalist iktidarların ekonomik alanı boşladığını söylemek mümkün değildir. Bu konuda yukarıda ayrıntılı bahsedildiği üzere bir dolu atılım yapılmıştır. Ancak Türkiye gibi o dönemde geri kalmış bir ülkenin, artırabildiği her kuruşu iktisadi kalkınması için harcaması gerekirken, kılık kıyafet, müzik, opera, bale vs. gibi kültürel konulara gereğinden fazla ağırlık vermesinin eleştirilebilecek bir nokta olarak karşımıza çıktığını söylemek mümkün.

    Tüm bahsettiğimiz süreç boyunca iki tür “ideal tip” kalkınma modelinin var olduğun görüyoruz: Genel olarak milliyetçi, dış ticarette korumacı, devletin hemen her alandaki ilişkileri düzenlediği ve inisiyatif aldığı, ağır sanayiye öncelik veren ve Almanya veya Sovyetler’den esin alan birinci model; genel olarak liberal, dış ticarette daha açık ekonomi yanlısı ve dünyayla daha bütünleşik, devletin altyapı sunduğu ama ekonomik işleri mümkün olduğunca müteşebbislere bıraktığı, tarımsal modernizasyona ve hafif sanayiye ağırlık veren ve Britanya ile ABD’den esin alan ya da telkin edinilen ikinci model. Türkiye iki modeli de çeşitli kombinasyonlarla farklı dönemlerde uyguladı. Burada önemli bir husus, ekonomik milliyetçi mi yoksa liberal politikalar mı izleneceğinde devlet yöneticilerinin zihniyet ve tercihleri kadar uluslararası konjonktürün de rol oynadığıdır. Uluslararası sistemin yerleşik olduğu zamanlarda, mevcut siyasal tercihleri değiştirmeniz pek mümkün olmadığından genelde dünya ile bütünleşik liberal politikalar uygulamanız gerekir. Bu, Birinci Dünya Savaşı öncesi dönemde İttihatçılar ile 1920’lerde ve 1940’ların sonunda Kemalistler için böyledi. Ancak uluslararası sistemde bir boşluk oluştuğunda ve görece geri kalmış ülkeler endüstrileşmiş ülkelerin baskısından kendilerini bir miktar kurtarabildiği zamanlarda, eğer iç dinamikler de müsaitse, o zaman daha korumacı ve kalkımacı politikalara yönelmek mümkün olabilmektedir. Türkiye için Birinci Dünya Savaşı süreci ve 1930’larda olduğıu gibi.

    Ekonomi Siyaset
    Paylaş Twitter Facebook LinkedIn Email WhatsApp
    Önceki İçerikChernobyl ve Devletin Âli Menfaatleri
    Sonraki İçerik 23 Haziran Yerel Seçimleri: İlçe Bazlı Oy Değişimleri ve Ekonomik Oy Verme Modeli

    Diğer İçerikler

    Yazılar

    Yatırım mı Sömürü mü?: ABD ve Ukrayna Arasında Tartışmalı Maden Anlaşması

    14 Mayıs 2025 Cem Özen
    Yazılar

    Abdülhamid ve Sherlock Holmes

    12 Mayıs 2025 Umut Dağıstan
    Videolar

    Parlamenter Sistem Nasıl Geri Gelecek? | Çavuşesku’nun Termometresi #252

    8 Mayıs 2025 Melis Konakçı, İlkan Dalkuç ve Burak Bilgehan Özpek

    Yorumlar kapalı.

    Güncel İçerikler

    Yatırım mı Sömürü mü?: ABD ve Ukrayna Arasında Tartışmalı Maden Anlaşması

    14 Mayıs 2025 Yazılar Cem Özen

    Dünya Gündemi: Trump’ın Körfez Turu, ABD-Çin Ticaret Savaşlarında Geçici Ateşkes

    13 Mayıs 2025 Bültenler Bahadır Çelebi

    Abdülhamid ve Sherlock Holmes

    12 Mayıs 2025 Yazılar Umut Dağıstan

    ABD Gündemi: Trump’ın İlk 100 Günü, Sol Muhalefet Meydanlarda, Kamuda Tasfiyeler, Mineral Anlaşması

    10 Mayıs 2025 Bültenler Emrullah Özdemir

    E-Bültene Abone Olun

    Güncel içeriklerden ilk siz haberdar olun




    Archives

    • Mayıs 2025
    • Nisan 2025
    • Mart 2025
    • Şubat 2025
    • Ocak 2025
    • Aralık 2024
    • Kasım 2024
    • Ekim 2024
    • Eylül 2024
    • Ağustos 2024
    • Temmuz 2024
    • Haziran 2024
    • Mayıs 2024
    • Nisan 2024
    • Mart 2024
    • Şubat 2024
    • Ocak 2024
    • Aralık 2023
    • Kasım 2023
    • Ekim 2023
    • Eylül 2023
    • Ağustos 2023
    • Temmuz 2023
    • Haziran 2023
    • Mayıs 2023
    • Nisan 2023
    • Mart 2023
    • Şubat 2023
    • Ocak 2023
    • Aralık 2022
    • Kasım 2022
    • Ekim 2022
    • Eylül 2022
    • Ağustos 2022
    • Temmuz 2022
    • Haziran 2022
    • Mayıs 2022
    • Nisan 2022
    • Mart 2022
    • Şubat 2022
    • Ocak 2022
    • Aralık 2021
    • Kasım 2021
    • Ekim 2021
    • Eylül 2021
    • Ağustos 2021
    • Temmuz 2021
    • Haziran 2021
    • Mayıs 2021
    • Nisan 2021
    • Mart 2021
    • Şubat 2021
    • Ocak 2021
    • Aralık 2020
    • Kasım 2020
    • Ekim 2020
    • Eylül 2020
    • Ağustos 2020
    • Temmuz 2020
    • Haziran 2020
    • Mayıs 2020
    • Nisan 2020
    • Mart 2020
    • Şubat 2020
    • Ocak 2020
    • Aralık 2019
    • Kasım 2019
    • Ekim 2019
    • Eylül 2019
    • Ağustos 2019
    • Temmuz 2019
    • Haziran 2019
    • Mayıs 2019
    • Nisan 2019
    • Mart 2019

    Categories

    • Asterisk2050
    • Bültenler
    • Çeviriler
    • D84 INTELLIGENCE
    • EN
    • Forum
    • Özetler
    • Podcast
    • Röportajlar
    • Uncategorized
    • Videolar
    • Yazılar
    Konular
    • Siyaset
    • Ekonomi
    • Dünya
    • Tarih
    • Kültür Sanat
    • Spor
    • Rapor
    • Gezi
    İçerik
    • Yazılar
    • Podcast
    • Forum
    • Röportajlar
    • Çeviriler
    • Özetler
    • Bültenler
    • D84 INTELLIGENCE
    Konular
    • Siyaset
    • Ekonomi
    • Dünya
    • Tarih
    • Kültür Sanat
    • Spor
    • Rapor
    • Gezi
    Sosyal Medya
    • Twitter
    • Facebook
    • Instagram
    • Youtube
    • LinkedIn
    • Apple Podcast
    • Spotify Podcast
    • Whatsapp Kanalı
    Kurumsal
    • Anasayfa
    • Hakkımızda
    • İletişim
    • Yazarlar
    • İçerik Sağlayıcılar
    • Yayın İlkeleri ve Yazım Kuralları
    © 2025 DAKTİLO1984
    • KVKK Politikası
    • Çerez Politikası
    • Aydınlatma Metni
    • Açık Rıza Beyanı

    Arama kelimesini girin ve Enter'a tıklayın. İptal etmek için Esc'ye tıklayın.

    Çerezler

    Sitemizde mevzuata uygun şekilde çerez kullanılmaktadır.

    Fonksiyonel Her zaman aktif
    Sitenin çalışması için ihtiyaç duyulan çerezlerdir
    Preferences
    The technical storage or access is necessary for the legitimate purpose of storing preferences that are not requested by the subscriber or user.
    İstatistik
    Daha iyi bir kullanıcı deneyimi sağlamak için kullanılan çerezlerdir The technical storage or access that is used exclusively for anonymous statistical purposes. Without a subpoena, voluntary compliance on the part of your Internet Service Provider, or additional records from a third party, information stored or retrieved for this purpose alone cannot usually be used to identify you.
    Pazarlama
    Size daha uygun içeriklerin iletilmesi için kullanılan çerezlerdir
    Seçenekleri yönet Hizmetleri yönetin {vendor_count} satıcılarını yönetin Bu amaçlar hakkında daha fazla bilgi edinin
    Seçenekler
    {title} {title} {title}