Kamu diplomasisi alanında çok saygın bir akademisyen olan ve şu sıralar Başkent Üniversitesinde misafir öğretim görevlisi olarak bulunan Profesör Nancy Snow ile kamu diplomasisi, Trump yönetiminin politikaları, ABD’nin yumuşak güç konumu ve Türkiye’nin dünyadaki rolü hakkında konuştuk.
California Eyalet Üniversitesi Fullerton’da İletişim Bölümü’nde profesör olan Nancy Snow, kamu diplomasisi, stratejik iletişim ve propaganda çalışmaları alanında dünya çapında tanınan bir akademisyen. Kariyeri boyunca Atina, Ankara, Pekin, Tokyo ve Washington, D.C. gibi önemli diplomatik başkentlerde görev aldı ve akademi, politika, medya arasında köprü görevi üstlendi.
Profesör Snow ayrıca birçok kitabın da yazarıdır. Son dönemde (ortak yazarlarla birlikte) “Propaganda and Persuasion, (Eighth Edition, Sage, 2025)” ve “Battleship Diplomat: The Enduring Legacy of the USS Missouri (Naval Institute Press, 2026)” adlı kitapları yayınladı.
Profesör Snow’un daktilo2’nin sorularına verdiği yanıtlar şöyle:
1) Trump’ın ikinci döneminde ABD’nin yumuşak güç iddiası tamamen ortadan kalktı mı?
Eğer karamsar bir insan olsaydım, ABD’nin yumuşak güç alanındaki hakimiyetinin artık can çekişmekte olduğunu söyleyebilirdim. Ancak ben bardağın yarısının dolu olduğunu düşünen biri olduğum için Amerikan yumuşak gücünün önemli ölçüde zayıfladığını ve daha da önemlisi istikrarsızlaştığını öne sürmeyi yeğlerim. Şu an güç, Washington’da birkaç kişinin elinde yoğunlaşmış durumda. Yumuşak güç söz konusu olduğunda eski gücümüzü yeniden kazanmak için temsil ve katılımın kapsamını genişletmemiz gerekiyor.
Arkadaşım ve ortak editörüm Nicholas J. Cull’dan, yakında çıkacak kitabım Battleship Diplomat: The Enduring Legacy of the USS Missouri (Naval Institute Press, 2026) için bir tanıtım yazısı yazması istenmişti. Cull, benim de hakkında yazdığım İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemin simgelediği Amerikan küresel çekiciliğindeki kayıp hissini bu yazısında yansıtıyor:
“Kitabın özünde, Amerika Birleşik Devletleri’nin gücünün örneğiyle, örneğinin gücünü nasıl dengeleyeceğini bildiği, belki de kaybolmuş bir dünyadan bahsediliyor. Kitap, hem uygun bir anma niteliğinde hem de şu anda kaybolmuş bir altın çağ gibi görünen ABD diplomasisinin harika bir vaka çalışması.”
Yumuşak güç genel olarak tek bir yönetim döneminde açılıp kapatılabilen bir anahtar değildir. Yumuşak güç birikimsel bir olgudur: kültür, eğitim, ittifaklar ve güvenilirlik yoluyla on yıllar boyunca inşa edilir. Amerika Birleşik Devletleri; üniversiteleri, girişimcilik ve inovasyon ekosistemi ile popüler kültürü gibi derin çekicilik kaynaklarından hâlâ yararlanmaktadır. Öte yandan, bazı gelişmeler de dikkat çekiyor. New York Times 29 Nisan 2026’da, Amerikan yükseköğretiminin azalan çekiciliğine dikkat çeken “Fransa’da Amerikan Üniversiteleri Trump Döneminde Cazibesini Kaybediyor” başlıklı bir makale yayınladı. Bu durum sadece Amerika’daki yüksek öğrenim ücretlerinden kaynaklanmıyor, daha çok Trump döneminin atmosferinin cazibesinin azalmasıyla ilgili.
Amerikan sivil toplumu küresel olarak etkili olmaya devam ediyor. Türkiye’ye geldikten kısa bir süre sonra, moderatörün ilginç bir gözlemini anlattığı bir panel tartışmasına katıldım. Moderatör; Iraklılar, Türkler, İranlılar, Araplar vb. dahil olmak üzere bu bölgedeki halklar ile Batı, özellikle de Amerika Birleşik Devletleri arasında bir ayrım yaptı. “Türkçe’de, üzerine bastığınız şey, yani toprak, “toprak ana” olarak adlandırılır,” dedi. Ardından, “sevdiğim ancak bazılarını eleştirdiğim Amerikalı dostlarıma tüm saygımla, Amerika’da buna ‘dirt’ ya da ‘soil” denildiğini söyledi. Kendimi tutamadım. Seyirciler arasından sesimi yükselttim: “Ben de ona Toprak Ana diyorum.” dedim.
Oturumu bitirirken, bir zamanlar Avrupa ve ABD’nin ifade ve seçim özgürlüğü ile kurallara dayalı düzen ve özgürlüklerin somut bir örneği olduğunu söyledi. Artık öyle değil, dedi. Türkiye’de Erdoğan, AK Parti, hükümet ve siyasete yönelik tüm eleştirilere rağmen insanların, panel oturumu sırasında yaptığımız gibi, hâlâ konuşabildiğini söyledi.
Oturumdan sonra, ABD’de hâlâ ifade ve seçim özgürlüğümüz olduğunu söyledim ve son zamanlarda ABD genelinde 10 milyon kişinin katıldığı “No Kings (Krala Hayır)” yürüyüşlerinden bahsettim. Trump ikinci dönemine başladığından beri, hatta ondan önce bile, insanlar ABD’de düzenli olarak hükümeti protesto ediyor. Evet, bazı şiddet olayları yaşandı ve hatta Minneapolis’te ICE tarafından öldürülen protestocular bile oldu. Ancak bu, “artık ifade özgürlüğü yok” denecek bir durum değil. ABD vatandaşları, Başkan Trump ve üst düzey ekibini çevrimiçi ortamda, basında, yayınlarda ve çevrimiçi medyada düzenli olarak eleştiriyor ve hatta onlarla dalga geçiyor.
ABD’nin dış politikasını ve savaş müdahalelerini sık sık eleştirdiğim biliniyor olsa da, Haklar Bildirgemizi ve Amerikan sivil toplumunu savunmakta tereddüt etmiyorum. Muhalefet etme yeteneğimizi kaybedersek sesimizi de kaybederiz. Bu, insanların, seslerini yükseltmelerinin bir “bedeli” olduğunun farkında olmadıkları anlamına gelmez. Amerikalı arkadaşlarımın çoğu, kutuplaşmış siyasi ortamımız nedeniyle çok açık bir şekilde eleştiri yapmaktan korkuyor.
Sonuç olarak, Amerika’nın yumuşak gücü tamamen ortadan kalkmış değil ve ABD’de siyasi manzarayı yeniden şekillendirecek ara seçimler bu sonbaharda yapılacak; umarız bu seçimler Washington’a daha iyi bir demokratik ortam, daha fazla denge ve denetim mekanizmaları getirir.
2) Trump yönetimi, ABD dış politikasında ne tür bir söylem geliştiriyor ve bu söylem ABD’nin çıkarlarıyla uyumlu mu?
Hakim söylem tarzı, popülist-milliyetçi ve son derece kişiselleştirilmiş olup üç belirleyici özelliğe sahiptir:
- İşlemsel dil: “Birlikte ne inşa ediyoruz?” yerine “Buna karşılık ne alıyoruz?”
- Müttefiklere karşı bile düşmanca bir çerçeveleme
- Uluslararası kitleler kadar iç kitleler için de tasarlanmış performatif iletişim
Trump’ın alaycı Truth Social tarzı retoriği iç politikada daha etkili. Bizim tanıdığımız Trump bu ve başka bir Trump tanımıyoruz. Başkan Trump’ı, şimdiye kadar analiz ettiğim liderler arasında en özbilinçsiz lider olarak nitelendirmiştim. “Özbilinçsizlik” gibi görünen şey, normlara yönelik stratejik bir umursamazlık olarak da yorumlanabilir: özgünlüğü veya dışlanmış statüyü işaret etmek için protokolü çiğnemek.
Trump, Amerika’yı yeniden büyük yapmak için oynadığı bozucu rolünü her zaman seviyor. Onun performans stili hakimiyet odaklı: Hiyerarşiyi görsel ve fiziksel olarak ortaya koyuyor; bu durumun bir örneğini, Kraliçe Camilla’nın önüne geçip kıdemli danışmanlarının elini sıkarken tüm dünya görmüştü. Trump saldırgan ve çirkin olsa da, belirli bir medya mantığı bilinci konusunda son derece bilgili. İlk kampanyasında yaptığı ve şimdi de görev süresi dolmak üzere olan bir başkan olarak yapmaya devam ettiği gibi basına saldırmak, internette paylaşıma son derece uygun ve dikkat çekici anlar yaratıyor. Ancak Trump’ın Paskalya Pazarı’ndaki tweet’i benim için kırmızı çizgiydi. Bir Amerikan vatandaşı olarak daha fazla sesimi duyurma isteği uyandırdı. Başkanlık Makamına saygı duyduğum için Başkan’ı hedef almamayı tercih ediyorum, ancak onun retorik tarzına duyduğum hoşnutsuzluğu dile getiren kendi paylaşımlarımı yeniden yayınlıyor ve paylaşıyorum.
Trump, tamamen özbilinçsiz olmaktan ziyade, farklı bir bilinç yapısına sahip olabilir. Diplomatik görgü kurallarından kesinlikle yoksun –ki bu da paranın zarafet satın alamayacağını gösterir– ve daha çok gösteriş ve seyirci tepkisine odaklanıyor. Karşılaştırma yaparsak, bazen (haklı ya da haksız olarak) normları bozan ya da alışılmadık derecede filtrelenmemiş olarak tanımlanan İngiltere’den Boris Johnson ya da Brezilya’dan Jair Bolsonaro gibi isimler arasında yer alıyor. Ancak Trump, tarzının şok edici tutarlılığı ve küresel ölçekte ses getirmesiyle öne çıkıyor.
Trump’ın bu tutumu ABD’nin çıkarlarıyla uyumlu mu? Kısa vadede, özellikle de baskı ve etki yoluyla tavizler elde edildiğinde, bazen evet. Ancak uzun vadede bu sorunludur. Neden? Çünkü ABD’nin küresel liderliği tarihsel olarak sadece güce değil, meşruiyete de bağlı olmuştur. Ortaklar ve müttefikler ABD’nin güvenilirliğinden şüphe etmeye başlarsa, tedbir alırlar, ittifaklarını çeşitlendirirler veya özerkliği hedeflerler. Bu da 1945’ten beri ABD’nin çıkarlarına hizmet eden sistemi zayıflatır.
3) ABD ve İsrail, İran’a karşı başlattıkları savaşta propagandayı nasıl kullandılar ve bu propaganda neden yeterince etkili olmadı?
İletişim stratejisi, önleme ve meşruiyet gibi stratejik anlatılara büyük ölçüde dayanıyordu, ancak bunların hiçbiri güvenilirlik testinden geçemedi; ya da Amerikan İngilizcesindeki gibi tabir edersek, “koku testinden(smell test)” geçemedi. Savaş Bakanı Pete Hegseth ve Başkan Trump, baş elçiler haline geldi. Hegseth, bu hafta ABD Kongresi’nde altı saat süren şok edici bir konuşma yaptı ve bu konuşma, Amerikan halkına ve komutasındaki orduya karşı saygısızlığını bir kez daha gösterdi. Birçoğu onun istifasını talep ediyor. ABD ve İsrail, halkın ilgisini çekmeyen, bayrak etrafında toplanma boyutuna sahip olmayan bir savaşı desteklemek için propaganda yaptılar. Bu, baştan başarısızlığa mahkum bir girişimdi. Önleyici saldırılarını bölgesel istikrar için gerekli olarak çerçevelediler. Peki bu nasıl sonuçlandı? Mevcut ittifaklara danışmadan, bu eylemleri tetikleyen caydırıcılık ve güvenlik tehditlerini vurguladılar. Algıyı şekillendirmek için seçici istihbarat açıklamalarını kullandılar.
Bu propagandanın sınırları belliydi:
-Parçalanmış bilgi ortamı: Günümüzün izleyicileri pasif alıcılar değildir. İran’dan, devlet dışı aktörlerden ve küresel medya ekosistemlerinden gelen rakip anlatılar, resmi mesajları hızla sorgulamaya açmaktadır. İranlı Lego propaganda videoları bu rakip anlatılara çok iyi bir örnek. Geçtiğimiz ay boyunca bu videolarla ilgili olarak neredeyse her gün basına bir röportaj verdim. İşte ABC News Australia’ya verdiğim röportaja dayanan bir örnek: https://www.instagram.com/reels/DXbc4_fFzHd/
-Güvenilirlik eksikliği: Geçmişteki çatışmalar (özellikle Irak), ABD istihbaratının iddialarına karşı, kamuoyundaki şüpheciliği şekillendirmeye devam ediyor. Güvenilirlik bir kez sorgulanmaya başladığında, doğru mesajlar bile ilgi çekmekte zorlanıyor.
-Yukarıdan aşağıya mesajlaşmaya aşırı güven: Günümüzde etkili ikna, ağ tabanlı iletişim, yani bizim bildiğimiz adıyla etkileşim, diyalog ve üçüncü taraf doğrulaması gerektirir. Geleneksel devlet merkezli propaganda, merkezi olmayan bir medya ortamında daha az ikna edicidir. Ancak Trump ve Hegseth, savaş ve savaşın gidişatı konusunda ana sözcüler olmaya devam ediyor. Halkın desteğinin düşmeye devam etmesine şaşmamak gerek.
-Duygusal uyumsuzluk: Resmi söylemler güvenliği ön plana çıkarırken, küresel kamuoyu genellikle insani yardım görüntülerine ve sivillerin maruz kaldığı etkilere tepki göstermiştir. Bu durum, mesaj ile algı arasında bir uçurum yaratmıştır.
-Özellikle İsrail’e gelince, ülkenin halk diplomasisi/propaganda yatırımında 750 milyon dolarlık bir artış açıkladığını görmek beni oldukça şaşırttı. “İsrail, halkla ilişkiler bütçesini dört katına çıkararak 730 milyon dolara yükseltti. Uzmanlar bunun işe yaramayacağını söylüyor.” Bu başlığın atıldığı makalede adı geçen tüm kişileri tanıyorum. Sınıfımda konuk öğretim üyesi olan Joanna Landau, şu anda aynı üniversitede İtibar Güvenliği Laboratuvarı’nın başında. İsrail’deki yüksek lisans dersim “Dış Politika Pazarlaması”, 2008-2014 yılları arasında IDC’deki (şimdiki adıyla Reichman Üniversitesi) Lauder Devlet, Diplomasi ve Strateji Okulu Dekanı Alex Mintz’in daveti üzerine verildi. 2011 yılında, IDF mezunları ve şu anda Diplomasi Yüksek Lisans öğrencileri olanlara sorduğum ilk soru, ellerimi belime koyarak, “Brand Israel kampanyası sizin için nasıl gidiyor?” oldu. Bazıları, “Biz zayıf tarafız. İsrail’in var olma hakkını ortadan kaldırmak için bize saldırıyorlar.” dedi. Ben de, “Bu ilginç. Ben sizi güçlü taraf olarak görüyorum. Nükleer silahlarınız var.” diyerek karşılık verdim. Öğrencilerden biri utangaç bir şekilde ve hafif bir gülümsemeyle, “Şey, biz o konuyu konuşmuyoruz,” dedi.
Muhatap olduğum insanlar canlı ve aktif bir gruptu; onlarla girdiğim diyaloglardan, laf yarışından ve birbirleriyle atışmalarını izlemekten keyif aldım. 2026’da veya 7 Ekim 2023’ten sonra herhangi bir zamanda böyle bir ders vereceğimi hayal dahi edemiyorum. İsrail’in ulusal imajı –yani güvenilirliği– liderlerinin attığı yanlış adımlar nedeniyle belki de ABD’den daha fazla zarar görmüştür. Güç siyasetinde, özellikle de iki nükleer gücün ve dünyanın önde gelen iki ordusunun dahil olduğu durumlarda, eylemler ve politikalar, paradan daha etkili olur. Bu geçmişe rağmen ABD ve İsrail hâlâ İran direnişini kıramadı ve şimdi özellikle Trump, bunu bir zafer olarak ilan edebilmek için çıkış yolu bulmaya çalışıyor. Bu İranlı “meme” videoları oldukça güçlü karşı argümanlar olarak öne çıktılar; manşet haberlerini kullanarak, AI Hip Hop tarzında ve Epstein’a yapılan göndermelerle ABD ve İsrail liderliğiyle alay ettiler, ironik ve mizahi içerikler oluşturdular.
4) Misafir araştırmacı olarak burada bulunduğunuz süre boyunca Türkiye hakkındaki görüşleriniz nasıl değişti? Türkiye’nin bölgede önemli bir güç olduğunu ve bir yumuşak güç olarak öne çıkacağını düşünüyor musunuz?
Türkiye’de geçirdiğim zaman, uzun zamandır inandığım, ancak artık daha derinlemesine anladığım bir gerçeği pekiştirdi: Türkiye sadece bölgesel bir güç değil, aynı zamanda stratejik bir köprü ülkedir. Bu, Türkiye’nin büyük bir askeri güç ve NATO üyesi olmasına rağmen, arabuluculuk ve diplomasiyi önceleyen bir konumu benimsemesinin bir sonucudur. Türkiye; Avrupa, Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya’nın kesişme noktasında faaliyet göstermektedir. Bu coğrafya sadece fiziksel anlamda bir bölge değildir. Ben bu coğrafyaya, diplomatik, kültürel ve tarihsel olarak bakıyorum.
Şu ana kadar, ev sahibi kurumum Başkent Üniversitesi’nin yanı sıra Bilkent Üniversitesi’nde misafir öğretim üyesi olarak ders verdim; Hacettepe Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi’nde ders vermem de gündemde. Mümkün olduğunca çok öğrenciyle konuşmaya çalışıyorum. Onlara hem toplu hem de bireysel olarak, Türkiye’de, ülkelerini vatandaş elçileri olarak temsil etme fırsatı sunan bir altın madeninin üzerinde oturduklarını söylüyorum. Bunun için devlet memuru olmalarına da gerek yok.
1990’larda doktora derecesini yeni almış bir akademisyen olarak kariyerime Dışişleri Bakanlığı ve ABD Enformasyon Ajansı’nda bir devlet memuru olarak başladım. Soğuk Savaş’ın hemen sonrasıydı ve bana Dışişleri Bakanlığı’na girip muhtemelen dünyaca tanınan üst düzey bir diplomat olma fırsatı sunuldu. Bu mesleğin zorluğu, daha dar bir alanda çalışmak zorunda olmanızdır. Biraz hareket alanınız vardır, ancak genel olarak başkana hizmet edersiniz. Ben ise özgürlük istiyordum, özgürce yazmak ve konuşmak istiyordum; bu nedenle “Vatandaş Büyükelçi” olarak görev yaptığım için hiçbir pişmanlığım yok. Bu rolü çok ciddiye alıyorum. Maaşı bir büyükelçininki kadar yüksek değil, ancak kazandıklarım en az onun kadar tatmin edici. Kişisel temas ve bağlantı ağım, Sister City International, Fulbright Binational Associations (Almanya, Japonya ve Yunanistan’da Fulbright bursiyeriydim) gibi STK’lar sayesinde zenginleşiyor ve bu imkanlar da kişiden kişiye yapılan diplomasiyi mümkün kılıyor.
Burada beni en çok etkileyen şey, Türkiye’nin arabuluculuk ve diplomatik aracılık alanındaki artan rolü oldu. İster bölgesel çatışmalarda ister küresel müzakerelerde olsun, Türkiye kendini anlaşmazlıkların, çatışmaların ötesinde sesini duyurabilen bir ülke olarak konumlandırıyor. ABD bunu başaramıyor. İsrail bunu yapamaz. AB bile tek bir siyasi varlık olarak konuşma becerisi konusunda sıkıntılar yaşadı, yaşıyor. Bu tür bir misyon, tamamen çekiciliğe dayalı olmayan yeni bir yumuşak güç biçimidir –Türkiye’nin kültürel çekiciliği muazzam olsa da, bu daha çok jeopolitik öneme ve erişime dayanmaktadır. Artık Türkiye ile ilgili haberleri daha yakından takip ettiğim için ülkenin arabulucu rolü beni etkilemeye devam ediyor. Sadece Dışişleri Bakanlığı’ndan bahsetmiyorum. Türkiye’nin kültürel ve coğrafi DNA’sında, küresel arabulucu işlevini ve rolünü güçlendirmek için uygun bir şey olduğunu düşünüyorum. Karşılaştığım sıradan insanlar, beslenmeye ve cesaretlendirilmeye ihtiyaç duyan zihinlere sahipler ve dışa dönük bir karakter gösteriyorlar. Karşılıklı sohbetler yapmayı da seviyorlar.
Buraya daha çok Türkiye’den bir şeyler öğrenmek için bir öğrenci olarak geldim. Bu yüzden diğer öğrencilerle birlikte kampüste bir yurtta kalıyorum. Doktora tezimin başlığı “Kültürel Aracılar Olarak Fulbright Bursiyerleri” idi. On yıllardır ben, kültürel bir aracı olarak değişim programlarıyla deneyim kazanıyorum ve şu an Türkiye’de, arabuluculuğun bir öğrenme laboratuvarında yaşıyormuşum gibi hissediyorum.
Türkiye bir yumuşak güç olarak ortaya çıkacak mı? Birçok açıdan Türkiye bunu zaten başardı, ancak bazı önemli çekincelerle. Bu ülkenin potansiyeli, zengin kültürel ve tarihsel anlatısında (bunu zaten biliyorsunuz); hem resmi hem de gayri resmi diplomatik ağlarının genişlemesinde; anlaşmazlıkların çözülmesi gereken taraflar arasında arabuluculuk yapma ve onları bir araya getirme konusundaki kanıtlanmış istekliliğinde ve potansiyel olarak dinamik bir medya ve kültürel üretim sektöründe yatmaktadır. Türkiye’nin karşı karşıya olduğu zorluklar ise iç siyasi kısıtlamalara ilişkin algılar ve gerçekler; medya özgürlüğüyle ilgili endişeler (örneğin ABD’deki geleneksel medyanın izleyici kitlesini kaybetmeye devam etmesi gibi –bu endişeler bir bakıma evrenseldir) ve sert güç hedefleri ile yumuşak güç güvenilirliği arasındaki gerilimlerdir.
Yumuşak güç, her zaman başkalarının sizi nasıl gördüğüyle ilgili olmuştur, sizin kendinizi nasıl gördüğünüzle değil. Türkiye, yurt içinde güvenilirliğini pekiştirirken kültürel diplomasi, arabuluculuk ve uluslararası ilişkiler alanlarına yatırım yapmaya devam ederse, 21. yüzyılın en etkili yumuşak güç aktörlerinden biri haline gelme potansiyeline sahiptir. Burada tanıştığım öğrenciler ve akademisyenler, Türkiye için olumlu değişiklikler yaratma konusundaki katılımları ve ciddiyetleriyle beni son derece etkiledi. Şimdiye kadar tanık olduğum söylem düzeyi ve samimiyetten çok memnun kaldım ve Türkiye hakkındaki bilgi birikimimi artırmaya devam edeceğimi biliyorum. Kuşkusuz, yaşadığım kültürlerin aktarıcısı olarak arabulucu rolümü yerine getirirken bu deneyimi de yanımda taşıyacağım. Türkiye’de üstlendiğim, kariyerimdeki en heyecan verici eğitim değişim programı görevlerinden biri ve bunun için minnettarım.